නැවතත් මුල් පිටුවට

තීරු ලිපි - සැණකෙළිය

දුටුගැමුණු මහ රජු දකුණු දාගැබෙන් නැඟිටියි  

2018-01-28

දුටුගැමුණු රජතුමා (ක්‍රි.පූ 161 - 137) සිංහල රාජාවලියේ සුවිශේෂ වූ ද, ශේ‍ර්ෂ්ඨ වූ ද නරපතියෙකි. මේ දිවයිනේ ප්‍රධානතම වංසකතාව වන මහාවංසයේ දුටුගැමුණු රජතුමාගේ චරිතය හා රාජ්‍ය කාලය විස්තර කිරීම සඳහා 22 පරිච්ඡේදයේ සිට 32 පරිච්ඡේදය දක්වා පරිච්ඡේද එකොළහක්ම වෙන් වී ඇත. සමස්ත පාලි මහාවංසයේම ඇති ගාථා සංඛ්‍යාවෙන් තුනෙන් එකක්ම අයත් වන්නේ ද දුටුගැමුණු රජතුමාගේ රාජ්‍ය පාලනය හා එතුමාගේ චරිත කතාව විස්තර කිරීම සඳහා බව ඉතාම පැහැදිලි කරුණකි.
මෙවන් හෙළ නරපතියකු ආදාහනය කළ ස්ථානය පුරාවිද්‍යාත්මක හා සාහිත්‍යමය මූලාශ්‍ර මඟින් ඔප්පු කර ගැනීමට ලැබීම ද අපගේ භාග්‍යක් වන්නේය.

පොත් ප්‍රකාශන විජිතයේ ජය කොඩිය දයාවංශ ජයකොඩි  

2018-01-28

සමාජාභිවර්ධනයට අතිශයින්ම බලපාන්නේ විවිධ විෂය යටතේ නිර්මාණය වන ග්‍රන්ථයි. මේ ග්‍රන්ථ සමුදාය ප්‍රකාශයට පත්කළ යුතුය. විවිධ විෂයාශ්‍රිත කතුවරුන් ග්‍රන්ථ නිර්මාණය කළත් ඒවා මුද්‍රණය කොට ප්‍රකාශයට පත්කළ යුතුය. එයට මුළුමනින්ම අතහිත දෙන්නේ ප්‍රකාශකයන්ය.
පාසල් සමයේ පටන් ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශනයට විඥානය මෙහෙයවීම ඉතාම විරල ගණයට ගැනෙන දුර්ලභ තේමාවකි. සහෘදයන්ට ග්‍රන්ථ පරිශීලනය කරන්නට මංපෙත් විවර කිරීම අතිශය යුගකාරක අවශ්‍යතාවකි.

බහුභාණ්ඩික උන්මාදයේ අලකලංචියට මැදි වූ මාතාභාරි  

2018-01-28

කාලාන්තරයක් තිස්සේ මෙරට පොදු ජනතාවගේ ජීවිතවලට සැලකිය යුතු සහනදායී තත්ත්වයක් උදාකරමින් ක්‍රියාත්මක වූයේ සුබසාධක ආර්ථික ක්‍රමයකි. 1977 වසරේ රාජ්‍ය බලයට පත්වූ ජේ.ආර්. ජයවර්ධන නම් පාලකයා විසින් එතෙක් පැවැති සංවෘත ආර්ථික පිළිවෙත උඩු යටිකුරු කරමින් ආර්ථිකය විවෘත කරවීමට කටයුතු යෙදීය.

ලෝකෙට වහං වුණු චිම්පන්සි පෙම්වතියන්ගේ රස රහස් මෙන්න  

2018-01-21

මවක් බවට පත්වීම පහසු කාර්යයක් නොවන අතර ප්‍රථම වරට මවුපදවිය ලබන තැනැත්තියකට සමාජයේ සහායද අවශ්‍ය වෙයි. චිම්පන්සි මවුවරුන් සම්බන්ධයෙන්ද ඒ අතින් වෙනසක් නැත. උපකාරක මිතුරන් හෝ පවුලේ සාමාජිකයන් හෝ නැති චිම්පන්සි දේනුවනට දරුවන් ලබා පවුලක් ගොඩ නඟා ගැනීම සඳහා දිගුකලක් බලා සිටින්නට සිදු වෙතැයි ගොම්බේහි චිම්පන්සින් ගැන සුප්‍රකට නිරීක්ෂණයක නියැළුණු ජේන් ගූඩ්ල්ගේ වාර්තා විශ්ලේෂණ කළ පර්යේෂකයෝ කියති. බටහිර ටැන්සානියාවේ වනගත චිම්පන්සි දෙනුන් ඔවුන්ගේ උපන් බිම අතහැර ගිය විට හෝ අනාථ තත්ත්වයට පත්වූ විට පවුල් ගොඩ නඟා ගැනීම සඳහා ඔවුන් වසර තුනක පමණ කාලයක් ගත කරන බව මෙම අධ්‍යයනයේදී අනාවරණය විය. ටැන්සානියාවේ ගොම්බේ ජාතික වනෝද්‍යානයේ චිම්පන්සින් සම්බන්ධයෙන් ජේන් ගූඩ්ල් කළ අධ්‍යයනයේදීද ඒ කරුණ තහවුරු විය.

හිතපු ගමන් මට ඕනෑම දෙයක් දකින්න පුළුවන්කම තිබුණා  

2018-01-21

වෙනස් උත්පත්තියක් ලබද්දී කෙසේ එය තෝරා ගත්තාද කියා මෝහනයට ගත් පුද්ගලයා හෙළි කළ අයුරු පසුගිය සතියේ කියැවිණි. තමන් මැරුණු පසු තමාගේ මළ සිරුර වළ දාන අයුරු දුටු ඔහු කතා කළද කිසිවකුත් ඔහු හා කතා කළේ නැති වගද පැහැදිලි කළේය. මේ ඔහු මෝහනයේදී හෙළි තවත් තොරතුරුය.

කැනඩාවේ මොන්ටි්‍රයල් නගරය යටින් මතු වූ අබිරහස් හිම යුගය  

2018-01-21

අවුරුදු 15,000ක් පැරණි ගුහා කීපයක් කැනඩාවේ මොන්ටි්‍රයල් නගරයේ පොළොව යට අඩි 30ක් ගැඹුරෙන් සොයා ගැනීමට කැනේඩියානු ආධුනික ගවේෂකයෝ දෙදෙනකු සමත්ව ඇත. මෙතෙක් මිනිස් ඇසට හසු නොවී භූගතව සැඟවී තිබුණු විශාල ගුහා සංකීර්ණය අනාවරණය කර ගැනීම සඳහා පර්යේෂකයෝ විදින කටු හා කුළු ගෙඩි උපයෝගී කර ගත්හ. එම විදින කටු හුනුගල් බිත්තියක් ඔස්සේ කි¼දා බැසීමේදී මතුවුණු විශාල කුහරය තුළට සිය හිස් යොමු කොට පිරික්සීමේදී දිගින් මීටර් 200ක් පමණද පළලින් මීටර් තුනක් පමණද වූ ගුහාවක් පර්යේෂකයන්ගේ නෙතැ ගැටිණි. ගුහාවේ අඩි 20ක් පමණ ඉහළින් සිවිලිමක්ද ගුහාව තුළ විලක්ද විය. මෙතෙක් මෙවැනි දේ දැක ගැනීමට හැකි වී ඇත්තේ සඳ මතදී පමණකැයි මේ ගවේෂණයෙහි යෙදුණු දෙදෙනාගෙන් කෙනකු වන ඩැනියල් කැරන් "කැනේඩියන් ප්‍රෙස්" පුවත්පතට පැවැසීය. ඔහුගේ සගයා ලුක් ලේ බ්ලාන්ක් නම් විය.

ඉතිහාසඥයන් සඟවන හෙළ වාරි තාක්ෂණයේ අබිරහස්  

2018-01-21

ජල උයන්, ජල මල් මෙන්ම සිසිල් කරන පද්ධති උදෙසා ජලය ගෙන යෑමට අධි පීඩනයක් සහිත ජල උමං භාවිතය බහුලව දැකගත හැකිවනුයේ ආලකමන්දාව ලෙස නම් කරන ලද සීගිරියේය. මෙය රාවණ රජුගේ පියා වූ විශ්‍රවස් මුනිගේ කාලය දක්වාම දිවෙයි. වෑවල ප්‍රදේශයේ පැවැති විශාල වැවක (අති විශාල වැව් මිරිය නදිය ලෙස එකල හැඳින්විණි) සිට උමං මාර්ගයෙන් සීගිරියට ජලය රැගෙන ඒම සිදුවිය. මේ සඳහා අඩි පහළොවක පමණ විෂ්කම්භයක් සහිත උමඟක් භාවිත කර ඇති අතර පුනිල තාක්ෂණයට සමාන ක්‍රමයක් අනුගමනය කරමින් වැව මධ්‍යයේ සිට මෙම ජල උමඟ (ගලිස්ස) ආරම්භ වී ඇත. එහිදී සිදුවනුයේ වැවේ ජලය දැඩි පීඩනය උපයෝගී කර ගනිමින් සීගිරිය මුදුනටම ගෙන යෑමයි. ජල මල්වලටද මෙම ක්‍රමය භාවිත කර ඇති අතර එසේ රැගෙන එන ජල උමඟ ක්‍රමිකව කුඩා කිරීම හරහා පීඩනය වැඩි කර ජලය ඉහළට මලක් ලෙස විඳීමට සැලැස්වීම මේ හරහා සිදුවෙයි.

කෝපි තොලගාමින් සුබ සිහින දකින්නන් මගෙ කවි ඇතුළේ නෑ  

2018-01-21

වැටකේදෙණිය කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයෙන් හා මහනුවර පුෂ්පදාන බාලිකා විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය හදාරලා මම දැනට ශ්‍රී ලංකා රජරට විශ්වවිද්‍යාලයේ සිවුවන වසරේ අධ්‍යාපනය ලබනවා. ඒ ඉතිහාසය විශේෂවේදී උපාධි පාඨමාලාවයි. ළාබාල කිවිඳියක් විදිහට බොහෝ දෙනා මාව හඳුන්වනවා. ඇත්තටම මම කාව්‍යකරණයට පිවිසිලා, එහෙමත් නැත්තං මගේ අත්දැකීම් සිතිවිලි අකුරු බවට පත් කරන්න ආරම්භ කරලා දැනට වසර දෙකක පමණ කෙටි කාලයක් තමයි ගතවෙලා තියෙන්නේ. මට තව බොහෝ කාලයක් ඉතුරු වෙලා තියෙනවා.

අපි හොරෙන් පොත් ගහලා නෑ  

2018-01-21

ගොඩගේ පොත් සමාගමේ අධ්‍යක්ෂිකා නන්දා ගොඩගේ ඇගැයුම් උළෙල සහ 'පොත පතට ළැදි නන්දා ගොඩගේ' කෘතිය එළිදැක්වීම ජනවාරි 26 වැනිදා සවස 3ට ශ්‍රී ලංකා පදනම් ආයතනයේදී පැවැත්වේ. මහාචාර්ය කුසුමා කරුණාරත්න මුලසුන හොබවන මෙම උළෙලේ ආරාධිත දේශනය කලාකීර්ති ආචාර්ය එඩ්වින් ආරියදාස විසිනි. මේ ඒ නිමිතිකොට ගෙන පොත් ප්‍රකාශනය හා අලෙවියට අදාළ කරුණු කිහිපයක් සම්බන්ධව නන්දා ගොඩගේ සමඟ කළ සංවාදයකි.

ගීසා පිරමීඩයේ සැඟවුණු කුටියකින් අබිරහස් රැසක් එළියට   

2018-01-14

ගීසාගේ මහා පිරමීඩය තුළ දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ සැඟවී තිබුණු හිස් කුටියක් සොයා ගැනීමට විද්‍යාඥයන් පිරිසකට හැකි වී ඇති අතර අවුරුදු 4,500ක් පැරැණි මෙම ස්මාරකය සමඟ බැඳුණු රහස්ද එයින් අනාවරණය වී තිබේ. පිරමීඩයේ අභ්‍යන්තරයෙහි රජුගේ කුටියත් රැජනගේ කුටියත් සම්බන්ධ වනසේ කෙමෙන් උස්ව නැඟෙන මංපෙතකට මඳක් ඉහළින් පිහිටි මෙම හිස් කුටිය දිගින් මීටර 30ක් (අඩි 100ක්) පමණ වේ. පිරමීඩයක් තුළ මෙවැනි හිස් කුටියක් වෙන්වී තිබෙන්නේ කුමන අරමුණක් ඇතිවද යන්න දැන ගත හැකි නොවන බවත් එම කුටියට කෙසේවත් පිවිසිය හැකි නොවන හෙයින් ඒ තුළ අගනා කලා නිර්මාණ කිසිවක් තිබේ දැයි දැන ගත හැකි නොවන බවත් විද්‍යාඥයෝ කියති.
පිරමීඩයේ සෙසු කොටස් ඉදි කෙරුණායින් පසු මහා වේදිකාව හා රජුගේ කුටිය ඉදි කිරීමෙහි යෙදුණු සේවකයනට එහි පිවිසීමට හැකි වනු පිණිස වෙන්වුණු කොටස මෙම හිස් කුටිය විය හැකි යැයිද මෙම පර්යේෂණයෙහි යෙදුණු විදවත්හු ප්‍රකාශ කරති. අභ්‍යවකාශයේ සිට පොළොවට විහිදුවන ලද අන්තරීක්ෂ අංශු උපයෝගි කරගත් භෞතික විද්‍යාඥයන් මෙම පර්යේෂණය පැවැත්වූයේ එක්ස් කිරණ මිනිස් සිරුර විනිවිද යන්නාක් මෙන් අන්තරීක්ෂ අංශුද ගල් කුට්ටි විනිවිද යන හෙයිනි. පුරාවිද්‍යාඥයන් ඉතිහාසඥයන් හා භෞතික විද්‍යාඥයන්ගේ හවුල් ප්‍රයත්නයක් වශයෙන් කරන ලද මෙම ගීසා පිරමීඩ පර්යේෂණය 19 වැනි සියවසෙන් පසුව දක්නට ලැබුණු විශිෂ්ට කාර්යයක් වශයෙන් බොහෝ විද්වතුන්ගේ ප්‍රශංසාවට භාජන විය.

මව්බිම දැන්

තවදුරටත්

අද මව්‍බිමෙන්

තවදුරටත්

අද පුවත්පත

අද කාටූනය

mawbima Cartoon