නැවතත් මුල් පිටුවට

තීරු ලිපි - සැණකෙළිය

උඩරට අල්ලාගත් ඉංග්‍රීසීන්ගේ හද ගැහුණු හැටි  

2018-04-29

ජෝන්ඩේවි 1816 අගෝස්තු සිට 1820 පෙබරවාරි තෙක් ලංකාවේ සිටි බි්‍රතාන්‍ය යුද වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩලයේ සේවය කළ අයෙකි. හෙතෙම මෙහිදී ලත් අත්දැකීම් හා කළ පර්යේෂණයන් පදනම් කරගෙන ලියූ ප්‍රථම ග්‍රන්ථය වූයේ ධ්දබඥපඪධප ධට ඛ්ඥරතධදය. එය 1821දී ප්‍රකාශයට පත්විය. එය මෙම ඉංග්‍රීසි ආධිපත්‍යයට නතුව තිබුණු යුගයේ තොරතුරු දැනගැනීමට වටිනා කෘතියකි.

ස්ත්‍රියගේ පරාජයේ ශේෂ පත්‍රය  

2018-04-29

ඉතිහාසයේ ප්‍රථම 'වහලා' වන්නේ 'ස්ත්‍රිය' බව ලෝකයට පහදා දුන්නේ පෙඩ්රික් එංගල්ස්ය. එය ස්ත්‍රිය ලැබූ දැවැන්තම පරාජය බැව් එංගල්ස් වැඩි දුරටත් ප්‍රකාශ කළ බව දන්නෝ දනිති.

කාලෝ හද බැඳි මධුර ජවනිකාවක රස  

2018-04-29

උදයකාන්ත වර්ණසූරියගේ 1 වැනි චිත්‍රපටය වන මධුර චාරිකා නරඹා මා මෙතරම් උද්දාමයට පත්වූ කාරණාව කිම? ඒ කාරණාව කුමක් දැයි කියා අවබෝධ කරගනු රිසියෙන් මධුර චාරිකා චිත්‍රපටය පිළිබඳ දීර්ඝ දාර්ශනික චාරිකාවක නිරත වීම අවශ්‍ය යැයි හැඟේ. මගේ ප්‍රියතම දාර්ශනිකයා වූ බර්ට්‍රන්ඩ් රසල් නම් නොබෙල් ත්‍යාගලාභී ප්‍රාඥයා වයස අවුරුදු 90 ගණන්වල සිටියදී ඔහුගේ ස්වයං චාරිතාපදානය පළවිය. ඔහුගේ අතිශය සංකීර්ණ විචිත්‍ර ජීවිතය මෙහෙයවනු ලැබූ දැඩි චිත්තාවේග හෙවත් භාවාවේශ 3ක් ගැන එහි සඳහන් වෙයි. ඉන් එකක් වූයේ මෙලොවදී මිනිස් සංහතියට අත්විඳින්නට සිදු වන දුක් කන්දරාව පිළිබද දැනුණු දරාගත නොහැකි තරම් දයානුකම්පාව බව ඔහු පවසා ඇත. ඒ දුක් කන්දරාවට එක් උදාහරණයක් ලෙස ඔහු සඳහන් කර ඇත්තේ ඔහු ජීවත්වූ සමයේදී විසූ වැඩිහිටි පුත්‍රයන්ට නොරුස්නා ජුගුප්සාජනක පීඩාකාරී බරක්ව ජීවිතය සැ¼දෑ සමය ඛේදජනක අයුරින් ගෙවා දමන වයෝවෘද්ධ අසරණ මවුපියන්ය. තමන් මෙලොවට බිහි කර කවා පොවා ලොකු මහත් කළ මහලු මවුපියන් අතමිට සරු පුතුන්ට පවා ජුගුප්සාජනක පීඩිත බරක් වූයේ කෙසේද, යන්න සිංහල සංස්කෘතිය තුළ හැදුණු වැඩුණු අපට ඇදහීමට පවා අපහසු යථාර්ථයකි. නවීන ආර්ථික සංවර්ධනයේ අතුරුඵලයක් වන්නේ තම මහලු අසරණ මවුපියන් ජුගුප්සාජනක පීඩාවක් බවට පත්වීම නම්, ඒ සංවර්ධනයට යොමුවීමේ අරුත කිම යන ප්‍රශ්නය මෙහිදී අපට මතුවේ.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් වසර 15,000ක් පැරැරෝම උදුනක් හමුවෙයිණි   

2018-04-22

ආක්‍රමණික රෝමානු සෙබළුන් විසින් පාන් පිලිස්සීම සඳහා පාවිච්චි කරන ලදැයි සැලකෙන උදුන් කීපයක්ද සමඟ තවත් ඉපැරැණි කලාත්මක භාණ්ඩ රැසක් ස්කොට්ලන්තයේ කැණීම් කීපයකදී හමු වී තිබේ. එපමණක් නොව ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් කවාකාර නිවාස හා ආදාහනාගාර සංකීර්ණයක්ද මෙම කැණීම්වලදී හමුවී ඇති අතර හමුවුණු සමහර භාණ්ඩ අවුරුදු 15,000ක් පමණ පැරැණි බවද කියැවෙයි. කලින් අදහස් කෙරුණට වඩා අවුරුදු 2000කටද පෙර වූ මානව ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සාධක, ඇබර්ඩීන් දිස්ත්‍රික්කයේ තැන් කීපයක සිදු කරන ලද ගවේෂණවලදී මෙන්ම දැනට ඉදිවේගෙන යන අතුරුමාර්ගයක් අද්දර කරන ලද කැණීම්වලදීද හමුවිණැයි පුරාවිද්‍යාඥයෝ කියති.

බුදුන් වදාළ අපණ්ණක ප්‍රතිපදාවේ මහිමය දැනගන්න ඉඩක්  

2018-04-22

අපණ්ණක සූත්‍රය දෙසා ඇත්තේ සාලා නම් වූ ගමෙහි බමුණන්ටය. මෙහිදී බුදුරජාණන් සාලෙය්‍යක බමුණනට හේතු යුක්ති පදනම් කොට ගෙන ඇති වූ හෙයින් ආකාරවතී යැයි කිව හැකි වූ තම ශ්‍රද්ධාවට ලක්වූ ප්‍රියමනාප වූ කිසියම් ශාස්තෘවරයකු ඇද්දැයි අසති. බමුණන්ගේ පිළිතුර 'නැත' යනුය. එබඳු ශාස්තෘවරයකු නැති කල අපණ්ණක ප්‍රතිපදාව අනුගමනය කළ යුතු යැයි බුදුරජාණන් ඔවුනට අනුශාසනා කරති. අපණ්ණක ප්‍රතිපදාව කෙටියෙන් ගතහොත් එයින් කියැවෙන්නේ,

රහස් ගොන්නක් සඟවා ගත් ඓතිහාසික වෙහෙරගල  

2018-04-22

වෙහෙරගල නමින් හැඳින්වෙන පූජනීය ස්ථාන විස්සකට වැඩි ගණනක් ලංකාව පුරාම දක්නට ලැබේ. මේ ලිපියෙන් විස්තර කෙරෙන ස්ථානය පොළොන්නරු දිසාවට අයත් තීරයේ පිහිටියේය. තමන්කඩුව පළාත හා අම්පාර දිසාව වෙන් කරන සීමාව මේ ආසන්නයේ ඇත.

කාලයක් තිබුණු බඩේ කැක්කුම පැය 24න් සනීප වුණු හැටි  

2018-04-22

කාලි මාතාවට ගෞරව කරන බැතිමතුන් ඇය හඳුන්වන්නේ කාලි දේවතාවිය, මහා කාලි අම්මා යන නාමයන්ගෙනි. අෂ්ටාංග මන්ත්‍ර විද්‍යාවට අධිපතිත්වය දරන ඇය මන්ත්‍රවලට බලය හා ජීවගුණය ලබා දෙන බව යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර ගුරුකම්වල යෙදෙන මන්ත්‍රාචාර්යවරු විශ්වාස කරති. කාලි මාතාව බලගතුය. තේජස් සහිතය. යක්ෂ සේනාධිපතිනියක ලෙස සැලකෙන ඇයගේ සහායට වරම් ලැබූ කාලි සත් කට්ටුවක් සිටින බවට බැතිමත්හු පිළිගනිති. මෙම සත් කට්ටුව මහා කාලි මාතාව නියෝජනය කරන යක්ෂ සේනාධිපතිනියන් ලෙස බැතිමත්හු සලකති. සත් කට්ටුවක් වන කාලි මෑණිවරුන්ට දූත පිරිසක්ද ඇත. එම දූත පිරිස හඳුන්වන්නේ "රාවෝ කාලි" යන නමිනි.

ලන්දේසීන්ගේ හිත ගන්න රාජසිංහ රජ්ජුරුවන්ගෙන් ගෝන මස්  

2018-04-22

පිලිප්පුස් බැල්සියස්ගේ ඉපැරැණි ඓතිහාසික සටහන්වලින් ලන්දේසි මුල් යුගයේ මෙරට තොරතුරු සොයාගත හැකිය. මේ ඔහුගේ සටහන් අතර තිබුණු රාජසිංහ රජුත් - ලන්දේසීන් අතරත් වූ ඇයි හො¼දැයියක කතාවකි.

හංසයකු පිට නැඟුණු මහා බ්‍රහ්මයා මකර තොරණට ගිය අපූරුව  

2018-04-22

කවි සමය ඔස්සේ සිංහල කවියට පිවිසුණු වේද දෙවිවරුන්ට ඔවුන්ගේම ස්වරූපයෙන් පෙනී සිටීමේ අවසරය අඩුවක් පාඩුවක් නැතිව සිංහල කවියන්ගෙන් ලැබුණා. මැවීමේ කටයුතු අයිති මහා බ්‍රහ්මයාට භාරවෙලා තිබුණේ මැවීමේ කටයුතුමයි. කාන්තා වර්ණනාවලදී දළකම්වලට පමණක් නොවෙයි සියුම් වැඩවලටත් මහ බඹු සමත් බව පළ වුණා.

එංගලන්තෙදි නොකී රහසක් වුල්ෆ් ලංකාවෙදි හෙළිකරයි  

2018-04-22

හිරු නොපෙනී යත්ම ගනඳුර වැලඳ ගන්නා හම්බන්තොට නගරය මිහිමත සුරපුරක සිරි ගනී. දහවලෙහි සැඩ හිරු රැසින් නිරතුරුවම දැවුණු පරිසරය සැ¼දෑ මඳ සුළඟින් සුවදායකව නැළවේ. වෙරළ පිස ගනිමින් බිඳෙන රළ පෙළින් නැඟෙන සුදෝ සුදු පෙණ දවටා ගමින් මහ සයුරෙන් හමා එන මඳ නලින් මුළු නගරයම සිසිල් වෙයි.

මව්බිම දැන්

තවදුරටත්

අද මව්‍බිමෙන්

තවදුරටත්

අද පුවත්පත

අද කාටූනය

mawbima Cartoon